Twoje zdrowie - Twój sukces
Twoje zdrowie - Twój sukces
Zdobywaj wiedzę specjalistyczną dzięki publikacjom Medlinea!
Poniżej zamieszczone są opisy chorób, które wymagają stosowania diety.
Wybrane choroby:
Alergie pokarmowe
Anemia (niedokrwistość)
Anoreksja
Bulimia
Celiakia
Choroba niedokrwienna mięśnia sercowego
Choroba Parkinsona
Choroba refluksowa
Choroba Wilsona
Choroba wrzodowa
Choroby nowotworowe
Cukrzyca
Cukrzyca ciężarnych
Dyspepsja czynnościowa
Helicobacter pylori
Hemochromatoza
Hipercholesterolemia
Hiperlipidemia
Kamica żółciowa
Kamica moczowa
Kamica nerkowa
Miażdżyca
Nadciśnienie tętnicze
Niewydolność nerek
Osteoporoza
Otyłość
Udar mózgu
Zakażenia i zatrucia pokarmowe
Zapalenie trzustki
Zespół jelita nadwrażliwego
Alergia pokarmowa to niepożądana reakcja organizmu występująca po spożyciu pokarmu lub substancji dodanej do żywności i powodująca występowanie różnych objawów, głównie ze strony układu pokarmowego oraz innych układów i narządów.
Przyczyny alergii są różne i mogą wystapić w każdym wieku. Obecnie następuje wzrost alergii, co spowodowane jest częstszym spożywaniem produktów i żywności przetworzonej, większym zanieczyszczeniem środowiska, zwiększonym kontaktem z chemikaliami.
Alergie u dorosłych wywołane są głównie przez produkty roślinne, a u dzieci odwrotnie, głównie przez produkty zwierzęce.
Główne alergeny u dzieci – mleko krowie, jaja, soja, orzechy ziemne, orzechy laskowe, skorupiaki, ryby.
Główne alergeny u dorosłych – orzechy ziemne, orzechy laskowe, skorupiaki, ryby, jaja, mleko krowie.
Alergie u dzieci
Alergia pokarmowa dotyczy przeważnie niemowląt i małych dzieci. Najbardziej narażone są wcześniaki oraz dzieci obciążone genetycznie alergią ze strony rodziców (jeżeli jedno z rodziców ma alergię to prawdopodobieństwo wystąpienia alergii u dziecka wynosi aż 60 %). Leczona alergia u dzieci ustępuje około 3-4 roku życia.
Istnieje również możliwość alergii krzyżowych, tzn., że jeśli dziecko ma alergię, na przykład na orzechy ziemne, należy również zwrócić uwagę na produkty należące do tej samej grupy produktów, takie jak migdały, czy pistacje. Reakcje krzyżowe mogą występować również pomiędzy grupami, takimi jak np. jabłko, ziemniak czy marchewka. Jeśli pacjent uczulony jest na pyłki roślin i spożywa produkty zawierające białko profillinę, która występuje np. w brzoskwini czy jabłku, to te objawy mogą się nasilić.
Objawy alergii
U dzieci najczęstsze objawy to: biegunki, bóle brzucha, wysypki, ulewanie pokarmu, zapalenie ucha, kaszel.
U dorosłych objawami alergii mogą być: refluks, afty jamy ustnej, astma, nieżyt nosa.
Leczenie dietetyczne polega na wyeliminowaniu z diety produktu lub składnika powodującego dolegliwości. W dalszym leczeniu należy znaleźć produkt zastępczy, nie powodujący alergii. Stopniowo po ustąpieniu objawów można włączać do diety wyeliminowane produkty. Dietetyczne leczenie alergii powinno być prowadzone przez specjalistę.
To zmniejszenie ilości hemoglobiny i erytrocytów we krwi. Najczęstsze objawy niedokrwistości to: zaburzenia ze strony układu nerwowego, duszność, bóle i kołatanie serca, bladość, ogólne zmęczenie, senność, apatia, zmniejszenie odporności na zakażenia, upośledzenie wzroku, krwawienie z dziąseł.
Najczęstszą przyczyną występowania anemii jest niedobór żelaza (Fe), który może być spowodowany wykorzystywaniem rezerw żelaza w okresie intensywnego rozwoju fizycznego u dzieci, upośledzeniem wchłaniania żelaza, celiakią, alergią pokarmową, i innymi przyczynami.
Objawem niedokrwistości z niedoboru Fe jest zwiększona łamliwość paznokci, wypadanie włosów, drażliwość i zbytnia nerwowość.
Innymi przyczynami niedokrwistości, może być też niedobór witamin i składników mineralnych w organizmie, np. niedobór wit. B12, kwasu foliowego, cynku czy kobaltu.
Leczenie: Stosuje się doustne preparaty żelaza dwuwartościowego, które powinny być przyjmowane na czczo przez kilka miesięcy.
Leczenie dietetyczne polega na diecie bogatej w żelazo, witaminy B6, B12, C, w mikroelementy, takie jak miedź, kobalt czy mangan. Należy do diety wprowadzić produkty, takie jak: mięso, głównie cielęcinę i wieprzowinę, rośliny strączkowe, jaja, ryby, warzywa i owoce. Najlepiej przyswajalne jest żelazo hemowe znajdujące się w produktach zwierzęcych, w przeciwieństwie do żelaza niehemowego znajdującego się w warzywach i owocach.
Anoreksja (jadłowstręt psychiczny)
Jest to choroba polegająca na lęku przed staniem się osobą otyłą, zaburzone jest postrzeganie własnego ciała. Osoba z anorekcją nie potrafi utrzymać wagi na poziomie minimalnej wagi właściwej dla danego wieku i wzrostu. Często anoreksja prowadzi do wyniszczenia całego organizmu.
Objawy: głównym objawem choroby jest spadek wagi, spowodowany nieprzyjmowaniem pożywienia lub przyjmowaniem go w bardzo małych ilościach. Mogą wystąpić również bóle brzucha, zaparcia, biegunki, omdlenia lub zawroty głowy. Skóra z braku witamin i składników odżywczych staje się szorstka, wypadają włosy, łamią się paznokcie. Osoba chora jest bardzo zmęczona i może cierpieć na bezsenność.
Przyczyną choroby mogą być czynniki społeczne, jak presja otoczenia, wzorce w telewizji, typ osobowości i stosunki w rodzinie.
Leczenie anoreksji wymaga specjalistycznej opieki medyczneji i psychologicznej i ma na celu zwiększenie masy ciała, a w szczególności zmianę świadomości własnego ciała.
Nazwa bulimia pochodzi od słowa bulimis tzn. „byczy głód”. Choroba polega na okresowych napadach żarłoczności z utratą kontroli nad ilością spożywanych pokarmów. Chorzy na bulimię czują się głodni, czasem nawet bezpośrednio po jedzeniu. Następnie, gdy już się najedzą, czują się winni i prowokują wymioty, dużo ćwiczą, biorą środki przeczyszczające lub moczopędne.
Bulimia występuje ok. 6 razy częściej niż anoreksja. Skutkami bulimii jest wyniszczenie organizmu, zaburzenia i osłabienie akcji serca, anemia, zaburzenia hormonalne, apatia, zmęczenie, osteoporoza, zanik mięśni, odwodnienie i zaburzenia elektrolityczne, wysuszona skóra i łamliwe włosy, osamotnienie, przygnębienie.
Leczenie bulimii jest długotrwałe i przeważnie wymaga udziału całej rodziny. Podczas leczenia pacjent uczy się świadomości swojego ciała, prowadzona jest psychoterapia.
Genetyczna choroba trzewna polegająca na zmianach chorobowych w jelicie cienkim (zanik kosmków jelitowych), pod wpływem glutenu zawartego w ziarnach pszenicy, owsa, żyta i jęczmienia. Celiakia często mylona jest z alergią na gluten, jest ona jednak w przeciwieństwie do alergii chorobą genetyczną, której nie da się wyleczyć, można jedynie złagodzić jej skutki. W przypadku stwierdzonej alergii na gluten, dieta bezglutenowa może być wprowadzona czasowo, zgodnie z zaleceniami lekarza.
Prawdopodobnie celiakia występuje u 0,03 – 0,04 % populacji krajów europejskich.
Objawy celiaki to biegunka, wzdęcia brzucha, nagłe chudnięcie, jak również objawy spoza przewodu pokarmowego, takie jak objawy skórne, zaburzenia miesiączkowania, niska masa kostna czy też kurcze w mięśniach. Objawy te są związane z zaburzeniami wchłaniania żelaza, kwasu foliowego, witamin B12, B6,czy witamin rozpuszczalnych w tłuszczach A, D, K. Niektóre osoby nie mają żadnych objawów, dopiero po badaniu endoskopowym można stwierdzić celiakię.
Leczenie celiaki: jedyne leczenie tej choroby polega na stosowaniu przez całe życie diety bezglutenowej. W przypadku nieprzestrzegania diety bezglutenowej lub nieświadomego spożywania produktów zawierających nawet niewielkie ilości glutenu może dojść do wyniszczenia chorego, a u niektórych osób – do powikłań, z których najcięższą formą są nowotwory.
Gdy jesteś chory na celiakię wybieraj produkty bezglutenowe takie jak amarantus, gryka, kukurydza, ryż, rośliny strączkowe.
Pamiętaj również, że gluten może być obecny w produktach, które zazwyczaj uznaje się za bezglutenowe, gdyż pszenicę, owies czy jęczmień dość powszechnie stosuje się w różnych celach technologicznych. Dlatego też wnikliwie czytaj skład produktu podany na etykiecie.
GLUTEN – jest substancją białkową, którą otrzymuje się podczas wymywania skrobi i rozpuszczalnych składników z mąki pszennej pod bieżącą wodą. Odznacza się on dużą sprężystością i elastycznością. Zawartość glutenu w ziarnach pszenicy zależy w dużym stopniu od odmiany pszenicy, stopnia dojrzałości zboża i terminu jego zbioru.
Choroba niedokrwienna mięśnia sercowego (ChNS)
ChNS – jest spowodowana złym ukrwieniem mięśnia sercowego, związanym z jego niedotlenieniem. Przyczyną może być przerost mięśnia sercowego, zmiany miażdżycowe, nadciśnienie tętnicze czy wady serca. Choroba niedokrwienna serca występuje najczęściej u mężczyzn w wieku 40-74 lat i może prowadzić do zawału serca, co jest najczęstszą przyczyną śmierci w większości państw wysokorozwiniętych.
Objawy: napady bólowe, dławienie, ataki nagłego przeszywającego bólu od mostku w kierunku do barku. Ból najczęściej pojawia się w czasie stresu lub przy zwiększonym wysiłku fizycznym.
Leczenie: celem leczenia choroby niedokrwiennej serca jest poprawa jakości życia pacjenta poprzez zmniejszenie liczby i częstości napadów, co w konsekwencji prowadzi do całkowitego zaniku napadu. Leczenie powinno być farmakologiczne i dietetyczne.
Leczenie dietetyczne polega na obniżeniu masy ciała u pacjentów z nadwagą lub otyłością, poprzez zastosowanie diety ubogoenergetycznej. Należy też ograniczyć tłuszcze zwierzęce do minimum i zastąpić je tłuszczami roślinnymi, szczególnie bogatymi w jednonienasycone kwasy tłuszczowe, które mają znaczenie w zapobieganiu zmianom miażdżycowym. Należy ograniczyć również potrawy wzdymające i ciężkostrawne jak bigos czy kotlety panierowane.
Choroba Parkinsona jest chorobą zwyrodnieniową układu nerwowego. Najczęściej objawia się u osób powyżej 65 roku życia, a proces zwyrodnieniowy obejmuje komórki nerwowe wytwarzające dopaminę. Objawy: drżenie spoczynkowe rąk, trudności w poruszaniu się, spowolnienie ruchowe, bóle i sztywność mięśni.
Lecznie farmakologiczne najczęściej za pomocą leku zawierającego aminokwas lewodopa (L-DOPA), ulegający w organizmie przemianie do dopaminy, której brakuje w mózgu.
Lecznie dietetyczne: pacjenci leczeni preparatami lewodopy, powinni spożywać mniejsze ilości białka, gdyż dieta ubogobiałkowa wpływa korzystnie na działanie leku i zmniejsza objawy chorobowe. Zalecana jest również większa podaż energii oraz dieta bogata w nienasycone kwasy tłuszczowe i błonnik pokarmowy.
CHOROBA REFLUKSOWA ŻOŁĄDKOWO – PRZEŁYKOWA
Choroba refluksowa żołądkowo-przełykowa (ang. Gastro-esophageal reflux disease – GERD) jest to zarzucanie zawartości żołądka do przełyku, czemu towarzyszy pogorszenie jakości życia i/lub uszkodzenie nabłonka przełyku, widoczne w badaniu endoskopowym w postaci ubytków. Choroba ta występuje z różną częstotliwością zarówno wśród kobiet jak i mężczyzn. Nasilenie jej objawów obserwowane jest głównie u osób po 40 roku życia.
Głównym objawem tej choroby jest zgaga, ale mogą wystąpić również problemy z przełykaniem, kwaśne odbijanie, uczucie kuli w gardle czy zwracanie treści żołądkowej.
Leczenie choroby refluksowej może być farmakologicznie i przy pomocy leczenia dietetycznego.
Leczenie dietetyczne osób z chorobą refluksową żołądkowo-przełykową polega na zmianie sposobu żywienia i unikaniu, między innymi warzyw cebulowych, szparagów i karczochów.
CHOROBA WILSONA (ZWYRODNIENIE WĄTROBOWO-SOCZEWKOWE)
Choroba polega na gromadzeniu miedzi ,głównie w wątrobie i mózgu, co prowadzi do uszkodzenia wątroby i układu nerwowego. Choroba jest dziedziczna, związana między innymi z nieprawidłowym bilansem miedzi w organizmie, jak również z upośledzeniem wydalania miedzi.
Objawy: Objawami choroby Wilsona jest przewlekłe zapalenie, marskość wątroby, zespół neurologiczny (drżenia, bezwiedne ruchy kończyn, drgawki, bezsenność, migrenowe bóle głowy, zaburzenia mowy).
Leczenie dietą: Główne założenie diety to ograniczenie podaży miedzi w diecie. Wykluczenie z diety podrobów, owoców morza, nasion, orzechów. W niektórych przypadkach, pod nadzorem lekarza lub dietetyka wskazana jest suplementacja cynkiem.
Jest to choroba przewlekła, charakteryzująca się nawrotami. Może mieć wiele przyczyn, jednak główną jest zakażenie Helicobacter Pylori. Rozwinięcie choroby wrzodowej zależy od takich czynników, jak: predyspozycje genetyczne, patogenność szczepu H. pylori, czy wiele innych czynników środowiskowych: palenie tytoniu, duże spożycie soli kuchennej i małe spożycie antyoksydantów tj. wit. E, C i karotenoidów.
Choroba wrzodowa występuje częściej u mężczyzn niż u kobiet.
Choroba wrzodowa ma przebieg przewlekły, najczęstsze jej objawy to: ból nocny, budzący chorego wcześnie rano, ból pojawiający się wkrótce po przebudzeniu (na czczo), uczucie pełności po posiłkach, nagłe chudnięcie.
Podstawą leczenia choroby wrzodowej żołądka jest zlikwidowanie zakażenia H. Pylori za pomocą terapii trójlekowej, w której przebiegu stosuje się lek przeciwwrzodowy oraz dwa antybiotyki. Chorobę wrzodową można również leczyć dietą. Osobom z chorobą wrzodową zaleca się dietę lekkostrawną ze zmniejszoną ilością tłuszczów zwierzęcych, jak również unikanie produktów działających wzdymająco np. suchych nasion strączkowych.
Nowotwór to grupa chorób, w których komórki organizmu dzielą się w sposób niekontrolowany, a nowo powstałe komórki nowotworowe wypierają tkanki zajętego narządu, niszcząc go. Według najnowszej wiedzy aż 80 % nowotworów jest związanych z czynnikami środowiskowymi, do których możemy zaliczyć codzienne żywienie. Objawy mogą być różne w zależności od rodzaju nowotworu.
Leczenie polega na niszczeniu komórek nowotworowych różnymi metodami m.in. zabiegiem chirurgicznym, radioterapią, chemioterapią, dietą lub zabiegiem z zastosowaniem lasera.
Leczenie dietetyczne jest oparte przede wszystkim na uaktywnieniu odporności, poprawie przemiany materii, zapobieganiu niedożywieniu oraz ochronie narządów wewnętrznych narażonych na uszkodzenie, np. na skutek chemioterapii. Dieta powinna być dobrana do indywidualnego pacjenta, w zależności od narządu w jakim toczy się proces chorobowy, i w jakim stopniu jest on zainfekowany.
Cukrzyca to choroba przewlekła, spowodowana zaburzeniami metabolizmu węglowodanów, tłuszczów i białek. Charakteryzuje się zwiększonym stężeniem glukozy we krwi (tzw. hiperglikemia), będącym wynikiem zaburzeń wydzielania lub działania insuliny. Cukrzycę dzielimy na 2 typy: cukrzyca typu 1 i cukrzyca typu 2.
CUKRZYCA TYPU 1
Cukrzyca typu1, zwana też cukrzycą insulinozależną lub cukrzycą młodzieńczą, charakteryzuje się całkowitym brakiem insuliny spowodowanym zniszczeniem fragmentu trzustki, który jest odpowiedzialny za wydzielanie tego hormonu. Cukrzyca typu 1 występuje zazwyczaj u dzieci. Obecnie nie są znane skuteczne metody zapobiegania tej chorobie.
Objawami tej choroby są: senność i zmęczenie, rozmyte widzenie, silne pragnienie, silny głód, częste oddawanie moczu, nagła utrata wagi, nudności, czasem oddech może nabrać zapachu acetonu.
Leczenie cukrzycy typu 1 jest związane z wprowadzaniem do organizmu z zewnątrz insuliny o różnym tempie uwalniania do krwi, w zależności od zapotrzebowania pacjenta, za pomocą strzykawek bądź pomp insulinowych. Leczenie dietą poprawia jakość życia pacjenta, dlatego bardzo ważne jest ograniczenie spożycia cukrów w diecie, oraz spożywanie produktów o niskim indeksie glikemicznym.
LECZENIE DIETETYCZNE
Dieta chorego na cukrzycę powinna uwzględniać zasady prawidłowego żywienia, które obowiązują zarówno osoby zdrowe, jak i chore. Osoby chore na cukrzycę z nadwaga lub otyłością, powinny ograniczyć spożycie oraz zwiększyć aktywność fizyczną, jak również wybierać produkty o niskim indeksie glikemicznym i zawierające dużo błonnika pokarmowego. Nie jest wskazane wprowadzanie specjalnych produktów spożywczych, tzw. dla diabetyków.
INDEKS GLIKEMICZNY – pokazuje jak szybko po spożyciu danego posiłku wzrasta stężenie glukozy we krwi.
CUKRZYCA TYPU 2
Cukrzyca typu 2, cukrzyca insulinoniezależna, charakteryzuje się upośledzonym wydzielaniem insuliny i spadkiem wrażliwości na ten hormon w tkankach, takich jak mięśnie, mięsień sercowy, wątroba, tkanka tłuszczowa.
Objawami tej choroby są: senność i zmęczenie, rozmyte widzenie, silne pragnienie, silny głód, częste oddawanie moczu, nagła utrata wagi, nudności, czasem oddech może nabrać zapachu acetonu
Obecnie leczenie cukrzycy typu 2 ma charakter progresywny, co wiąże się z koniecznością modyfikacji i intensyfikacji leczenia w miarę postępowania choroby: farmakoterapią, wprowadzeniem insulionoterapii, czy zmianą stylu życia. Zmiana stylu życia wymaga zastosowania wielu metod leczenia takich jak: leczenia dietetycznego i aktywności fizycznej
LECZENIE DIETETYCZNE
Dieta chorego na cukrzycę powinna uwzględniać zasady prawidłowego żywienia, które obowiązują zarówno osoby zdrowe, jak i chore. Osoby chore na cukrzycę z nadwaga lub otyłością, powinny ograniczyć spożycie oraz zwiększyć aktywność fizyczną, jak również wybierać produkty o niskim indeksie glikemicznym i zawierające dużo błonnika pokarmowego. Nie jest wskazane wprowadzanie specjalnych produktów spożywczych, tzw. dla diabetyków.
INDEKS GLIKEMICZNY – pokazuje jak szybko po spożyciu danego posiłku wzrasta stężenie glukozy we krwi.
Cukrzyca ciężarnych jest odmianą cukrzycy, rozpoznawaną po raz pierwszy w okresie ciąży, gdy stężenie glukozy odbiega od wartości prawidłowych. Ustępuje najczęściej po porodzie, jednak czasem może przekształcić się w trwałą cukrzycę u matki w późniejszym okresie życia. Stanowi zagrożenie dla płodu, dlatego wskazane jest postępowanie lecznicze farmakologiczne lub/i leczenie dietetyczne.
Leczenie dietetyczne: ważna jest ilość i jakość spożywanego pożywienia. Najczęściej zaleca się 3 posiłki główne i 3 małe przekąski, chociaż dieta powinna być dopasowana indywidualnie do pacjentki. Bardzo ważne jest, by kobiety z cukrzycą ciężarnych osiągały prawidłowy przyrost masy ciała w ciąży. Witaminy i składniki mineralne powinny być dostarczane z pożywieniem, w takich samych dawkach co u zdrowych kobiet ciężarnych. Zalecana jest dieta z zawartością produktów o niskim indeksie glikemicznym, gdyż odpowiedni dobór produktów ma istotny wpływ na poposiłkową glikemię. Produkty o niskim indeksie glikemicznym to przede wszystkim pełnoziarniste pieczywo, makarony, kasze, warzywa zielone, grejpfruty.
Dyspepsja czynnościowa (grek. dys – złe. Pepsi – trawienie), jest to zespół objawów trwających co najmniej trzy miesiące, odczuwalnych jako ból i/lub dyskomfort w środkowym nadbrzuszu.
U chorego występują takie objawy jak: uczucie ciężkości, poczucie szybkiego nasycenia się lub długiego zalegania pokarmu w żołądku, a także towarzyszące temu nudności.
Leczenie dyspepsji to leczenie farmakologiczne jak i dietetyczne.
Leczenie dietetyczne: osoby chore na dyspepsję czynnościową powinny unikać owoców cytrusowych, tłustych mięs i wędlin. Przydatne w leczeniu dyspepsji są preparaty ziołowe, łagodzące objawy, stanowiące połączenie olejku miętowego i kminkowego.
ZAKAŻENIE
Zakażenie Helicobacter Pylori jest rozpowszechnione i dotyczy wszystkich rejonów świata. Zakażenie szerzy się drogą kontaktów międzyludzkich. Przypuszcza się, że H. pylori przenoszony jest za pośrednictwem wydzielin, np. śliny i wydalin. Do zakażenia dochodzi we wczesnym dzieciństwie. Możliwe jest, zwłaszcza u maleńkich dzieci, zakażenie podczas zabawy, gdy wymieniają między sobą zabawki trzymane uprzednio w ustach. W krajach biednych zakażenie H. pylori może być przenoszone za pośrednictwem wody. Częstość zakażenia H.pylori jest związana głównie ze statusem socjalno-ekonomicznym.
ZAPOBIEGANIE H.PYLORI
Drogi przenoszenia się zakażenia H.pylori nie są w pełni poznane, lecz wiadomo, że przestrzeganie podstawowych zasad higieny osobistej stwarza szanse uniknięcia zakażenia. Dlatego ważne jest przestrzeganie zasad higieny w żłobkach, przedszkolach i innych miejscach wychowania dzieci i młodzieży.
Ryzyko zakażenia H.pylori można zmniejszyć przez karmienie piersią, w wyniku przekazania dziecku przeciwciał, oraz dzięki lepszemu funkcjonowaniu układu immunologicznego noworodka karmionego mlekiem matki.
Prawidłowe odżywianie jest kolejnym czynnikiem mającym chronić przed zakażeniem, gdyż niedożywienie i niedobór antyoksydantów w pokarmach (np. witamin C i E), zwiększa ryzyko zakażenia H. pylori.
W przyszłości w zapobieganiu H.pylori będą odgrywały dużą rolę szczepienia, jednak dotychczas nie wytworzono skutecznej szczepionki.
DZIAŁANIE NIEPOŻĄDANE H.PYLORI
Helicobacter Pylori wydziela toksyny, które wywierają niekorzystny wpływ na otaczające tkanki, co powoduje zmiany zapalne w błonie śluzowej żołądka. Nieleczenie powoduje, że bakterie te przebywają tam przez bardzo długi okres, najcześciej przez całe życie gospodarza.
OBJAWY
W większości przypadków zakażenie H. pylori nie powoduje żadnych objawów. Pomimo tego, po pewnym czasie może rozwinąć się choroba wrzodowa, choroba refluksowa żołądkowo-przełykowa czy nawet rak żołądka. Najlepszą metodą sprawdzenia obecności H.pylori jest test przeciwciał IgG, który można zakupić w aptece.
Choroba polegająca na nadmiernym gromadzeniu się żelaza w tkankach, co prowadzi do zmian w narządach: uszkodzenia wątroby, serca, trzustki, przysadki mózgowej.
Choroba związana jest z defektem błony śluzowej jelita i przez to nadmiernym wchłanianiem żelaza. Rozpoznanie choroby stanowi tzw. triada: 1.Marskość wątroby, 2. Cukrzyca 3. Przebarwienia skóry.
Leczenie dietetyczne polega na stosowaniu diety o obniżonej zawartości żelaza, jednak pod kontrolą specjalisty, gdyż nie zawsze może to być bezpieczne.
Produkty bogate w żelazo, które należy wykluczyć/ograniczyć to: wątroba, warzywa strączkowe, szczypiorek, korzeń pietruszki, mięso, produkty zbożowe. Ponadto należy wziąć pod uwagę schorzenia towarzyszące, takie jak cukrzyca i ograniczyć spożycie cukrów prostych na korzyć złożonych, wprowadzić dietę bogatobiałkową i lekkostrawną.
Hipercholesterolemia oznacza zwiększone stężenie złego cholesterolu we krwi.
Leczenie dietą polega na ograniczeniu nasyconych kwasów tłuszczowych (NKT), które znajdują się np. w śmietanie, maśle czy w wyrobach cukierniczych.
Hiperlipidemia to zespół chorób występujących, gdy stężenie cholesterolu lub/i trójglicerydów w surowicy krwi przekracza pożądane wartości. Powoduje to zwiększone ryzyko miażdżycy, choroby niedokrwiennej serca lub zawału serca.
Objawy i sposób rozpoznania: zwiększone stężenie cholesterolu, stwierdza się przeważnie, u osób spożywających w dużych ilościach tłuszcze zwierzęce bogate w nasycone kwasy tłuszczowe i cholesterol. Zwiększone stężenie trójglicerydów stwierdza się u osób z otyłością, przeważnie brzuszną, spożywających pokarmy wysokoenergetyczne, z dużą zawartością słodyczy, cukru i alkoholu.
Leczenie dietetyczne polega na ograniczeniu spożycia energii, pochodzącej z tłuszczów bogatych w nasycone kwasy tłuszczowe i cholesterol. Obniżenie stężenia cholesterolu i trójglicerydow odbywa się poprzez dietę bogatą, m.in. w błonnik pokarmowy, witaminy antyoksydacyjne (m.in. A, C, E), potas, wapń i magnez.
Kamica żółciowa nazywana jest chorobą krajów wysoko rozwiniętych. Powstaje w wyniku wytrącenia złogów tzw. kamieni w obrębie układu dróg żółciowych. Należy do najbardziej rozpowszechnionych chorób.
Objawy:
Najczęściej przebiega ona bezobjawowo, a jeżeli objawy występują, są bardzo zróżnicowane. Dlatego też, u wielu pacjentów trudno jest ustalić, czy właśnie ta choroba stanowi przyczynę występowania dolegliwości. Najczęstszym objawem kamicy żółciowej jest nagły ból brzucha, budzący ze snu, czasem po posiłku, najczęściej obfitym z dużą zawartością tłuszczu. Zapalenie pęcherzyka żółciowego rozpoznaje się, gdy bólowi towarzyszą wymioty, dreszcze i gorączka.
Leczenie kamicy pęcherzyka żółciowego polega na rozpuszczeniu złogów doustnie podawanymi kwasami żółciowymi, bądź chirurgicznym usunięciu pęcherzyka żółciowego razem z „kamieniami”, za pomocą klasycznej operacji chirurgicznej bądź metodą laparoskopową.
Zalecenia żywieniowe dla osób chorych na kamicę żółciowe, to wyeliminowanie z diety tłuszczów zwierzęcych, zastąpienie tłustych posiłków lekkostrawnymi oraz spożywanie dużej ilości błonnika pokarmowego, w postaci kasz gruboziarnistych czy pieczywa z pełnego ziarna.
Kamica moczowa – przewlekła choroba, która charakteryzuje się powstawaniem w układzie moczowym złogów „kamieni” różnej twardości i wielkości, zawierających różne składniki moczu. Charakter występowania kamicy moczowej ulega zmianie: w odróżnieniu od lat 50-tych obecnie mężczyźni zapadają 7-krotnie częściej niż kobiety (poprzednio 20-krotnie). Szczyt zachorowalności na kamicę u mężczyzn przypada między 30-40 rokiem życia, natomiast u kobiet występują dwa szczyty zachorowalności: pierwszy między 30-40 rokiem życia, drugi między 50-65 rokiem życia. Zależy to najprawdopodobniej od nasilających się w tym wieku u kobiet zaburzeń w gospodarce wapniowo-fosforanowej. Dokładny mechanizm powstawania kamieni nerkowych nie jest dotąd wyjaśniony, u jego podstaw leżą: zaburzenia gospodarki wapniowo-fosforanowej, przemiany kwasu szczawiowego, zaburzenia gospodarki purynowej i aminokwasowej.
Objawy. U niektórych pacjentów kamica moczowa przebiega przez wiele lat bezobjawowo, a obecność złogów wykrywa się przypadkowo. Najczęstszym objawem jest ból, w przypadkach, w których kamień przemieszczając się wywołuje nagłe upośledzenie odpływu moczu. Ból ten ma charakter kolki nerkowej – napady bólu występują niespodziewanie, najczęściej wywołane są przez wysiłek fizyczny lub wstrząśnienia ciała.
Leczenie: najpowszechniej stosowaną metodą w leczeniu kamicy moczowej (ułatwieniu wydalania złogów), są zabiegi litotrypsji (szczególnie ESWL). Zasada ich działania polega na kruszeniu złogu w układzie moczowym wysokoenergetycznymi falami uderzeniowymi.
Leczenie dietetyczne polega na zwiększeniu podaży płynów, w ilościach ustalonych dla każdego chorego w ciągu doby oraz stosowaniu diety niskosodowej.
Kamica nerkowa
Kamica nerkowa polega na tworzeniu się tzw. kamieni ze składników moczu i odkładaniu się ich w obrębie układu moczowego. Przyczyną może być duże stężenia wapnia, fosforanów czy kwasu moczowego, niedobór związków ograniczających krystalizację, takich jak magnez, jak również zbyt mała podaż płynów w diecie, uwarunkowania genetyczne czy choroby metaboliczne.
Objawy: silny ból w okolicy lędźwiowej, kolka nerwowa.
Leczenie dietetyczne polega przede wszystkim na ograniczeniu produktów bogatych w kwas szczawiowy, ograniczeniu soli i odpowiedniej podaży płynów. Należy ograniczyć produkty bogate w białko zwierzęce, koncentraty spożywcze i przyprawy z glutaminianem sodu.
Miażdżyca jest metaboliczną chorobą cywilizacyjną. Jest to proces zwężenia światła naczyń krwionośnych, w wyniku odkładania się cholesterolu wewnątrz błon tętętnic i tworzenia się blaszek miażdżycowych. Przyczyną powstawania miażdżycy może być spożywanie bogato energetycznego pożywienia o dużej zawartości tłuszczów zwierzęcych i cholesterolu, a także mała aktywność fizyczna i nadciśnienie tętnicze
Objawy: bóle i zawroty głowy, szum w uszach, bezsenność, bóle kurczowe w łydkach lub udach pojawiające się podczas chodzenia.
Leczenie dietetyczne: u chorych z miażdżycą zaleca się dietę niskoenergetyczną powodującą spadek masy ciała, bogatą w wielonienasycone kwasy tłuszczowe n-6 i n-3, z dużą ilością warzyw i owoców oraz produktów bogatych w błonnik pokarmowy. Należy ograniczyć spożycie żółtek jaj, tłustego mięsa, produktów o wysokiej zawartości tłuszczu.
Nadciśnienie tętnicze jest chorobą układu krążenia, charakteryzującą się podwyższonym ciśnieniem tętniczym krwi. Przyczynami powstania nadciśnienia tętniczego mogą być: palenie tytoniu, nadmierna pobudliwość nerwowa, nieprawidłowa dieta, otyłość.
Objawy: bóle i zawroty głowy, wzmożona pobudliwość nerwowa, przyspieszona czynność serca.
Leczenie dietetyczne opiera się na zmniejszeniu masy ciała u pacjentów z nadwagą lub otyłością. Zaleca się dietę wysokowęglowodanową ze znacznym obniżeniem zawartości sodu. Należy więc sól kuchenną zastąpić przyprawami ziołowymi, takimi jak majeranek, bazylia czy pietruszka lub zastąpić solą potasową. Dobre rezultaty można uzyskać stosując 1-2 razy w tygodniu dietę ryżową, ziemniaczaną lub owocową.
Niewydolność nerek, polega na zahamowaniu czynności nerek w zakresie wydalania wody i końcowych produktów przemiany materii, a więc zanik zdolności organizmu do oczyszczania się z toksyn. Wyróżniamy ostrą niewydolność nerek i przewlekłą niewydolność nerek. W ostrej niewydolności nerek wyróżnia się trzy postacie: przednerkową, nerkową i zanerkową.
Objawy ostrej niewydolności nerek są we wszystkich trzech postaciach podobne. Objawiają się skąpomoczem lub bezmoczem, zwiększoną zawartością mocznika, kreatyniny, kwasu moczowego, potasu. Występują nudności, wymioty, brak łaknienia. Nadmiar potasu może powodować zwolnienie pracy serca, uczucie mrowienia w dłoniach, stopach czy ustach. Mogą występować także uderzenia silnych potów.
Leczenie ostrej niewydolności nerek polega na zastosowaniu dializ oraz leczenia dietetycznego.
Leczenie dietetyczne musi być ustalone indywidualnie dla każdego pacjenta. Należy ustalić indywidualne zapotrzebowanie na białko, tłuszcz oraz zapotrzebowanie na płyny. Należy uważać również na składniki mineralne, takie jak sód czy potas oraz odpowiednio zbilansować poziom witamin.
Przewlekła niewydolność nerek rozwija się powoli. Przyczyną może być zakażenie dróg moczowych trwające wiele lat, kamice nerkowe czy nadciśnienie tętnicze.
Objawy: zależne są od okresu przewlekłej niewydolności nerek, ale są to najczęściej nudności, ogólne osłabienie, wymioty, niesmak w ustach, nagłe chudnięcie.
Leczenie dietetyczne ma istotne znaczenie w utrzymaniu dobrego stanu zdrowia. Dieta jest ustalana indywidualnie dla każdego pacjenta i zależy od stopnia upośledzenia czynności nerek. Podstawą diety jest jednak ograniczenie podaży białka.
Choroba szkieletu polegająca na zmniejszeniu gęstości mineralnej kości i zaburzeniu ich budowy, co prowadzi do wzmożonych złamań.
Do ok. 30 roku życia kości powiększają swoją gęstość. Osiągamy wtedy tzw. masę szczytową kości. Jest to największa masa szkieletu kości jaką osiągamy w życiu, później już nasze kości nie mają możliwości zwiększania swojej gęstości i masa kości wraz z wiekiem ulega stopniowemu zmiejszaniu.
W osteoporozie kość staje się porowata, zrzeszotniała i krucha. Kości chorego mogą pękać nawet przy kichnięciu. Czynniki powodujące chorobę to: osteoporoza u matki, niedobór wapnia u matki, wątła budowa ciała, menopauza, zaawansowany wiek, brak wysiłku fizycznego. W czasie menopauzy kobieta może tracić nawet 4-7% masy kości rocznie.
Choroby i leki powodujące osteoporozę to: schorzenia przytarczyc i tarczycy, cukrzyca, reumatyczne zapalenie stawów, niewydolność nerek, schorzenia wątroby, leki steroidowe.
Najczęściej łamane: kręgosłup, nadgarstek, żebra, kostki, miednica, udo, kość ramieniowa.
65% złamań dokonuje się bez bólu (kręgosłup). Najczęstszym objawem osteoporozy są złamania po drobnych urazach.
Leczenie osteoporozy: 1. leki farmakologiczne, 2. leczenie dietetyczne
Leczenie dietetyczne polega na spożywaniu produktów mlecznych, ryb oraz warzyw. Najwięcej wapnia jest w warzywach zielonych, takich jak brokuły czy sałata. W niektórych przypadkach wskazana jest suplementacja wapniem oraz witaminą D3, ale tylko pod kontrolą lekarza lub dietetyka.
BADANIE DENSYNOMETRYCZNE – oznaczenie gęstości mineralnej kości.
Otyłość to choroba charakteryzująca się nagromadzeniem tkanki tłuszczowej, prowadzącym do upośledzenia funkcjonowania organizmu człowieka. Otyłość jest złożoną, wieloczynnikową chorobą przewlekłą, rozwijającą się na podłożu interakcji między uwarunkowaniami genetycznymi a środowiskiem. Nadmierny przyrost komórek w okresie dzieciństwa może przyczyniać się do rozwoju otyłości w wieku dorosłym, gdyż zwiększenie liczby komórek jest procesem nieodwracalnym. Z tego powodu działania prewencyjne należy podejmować możliwie wcześnie, aby nie dopuścić do powikłań. Aby zdefiniować otyłość, należy określić ilość tłuszczu w ciele oraz jego rozmieszczenie. Do tego celu wykorzystuje się najczęściej metody antropometryczne oraz metodę bioimpedancji elektrycznej (BIA). Wskaźnik BMI dla otyłości jest większy lub równy 30.
Leczenie otyłości to, przede wszystkim leczenie dietetyczne powodujące ubytek masy ciała oraz długoterminowe utrzymanie uzyskanych rezultatów. Otyłość można także leczyć poprzez leczenie farmakologicznie oraz leczenie chirurgiczne. Do leczenia chirurgicznego otyłości kieruje się pacjentów z BMI powyżej 40 kg/m2, gdy inne metody są nieskuteczne.
Leczenie dietetyczne polega na zastosowaniu niskoenergetycznej diety, opartej na zasadach racjonalnego żywienia.
Zakażenia i zatrucia pokarmowe
Zatrucia i zakażenia pokarmowe to stan chorobowy wywołany przez toksyny bakterii pokarmowych pochodzących z żywności. Bakterie pokarmowe po dostaniu się do organizmu człowieka, namnażają się w jego przewodzie pokarmowym i wywułują objawy zatrucia.
Do najczęstszych bakterii wywołujących zatrucia i zakażenia pokarmowe należą: pałeczka salmonelli, gronkowiec i bakterie jadu kiełbasianego.
Zakażenie pałeczką salmonella
Salmonellozy należą do najczęściej występujących zatruć pokarmowych, a źródłem ich zakażenia jest głównie mięso, jaja, dodawane do potraw np. lodów czy kremów oraz wyroby garmażeryjne.
Objawy to: ból głowy, podwyższona temperatura ciała nawet do 40°C, dreszcze, nudności, wymioty.
Przebieg i leczenie zależy od podatności żywności na rozwój bakterii, ogólnego stanu zdrowia i odporności pacjenta.
Zatrucie enterotoksyną gronkowca
Źródłem zakażenia żywności są osoby, będące nosicielami tych bakterii. Produkty pochodzenia zwierzęcego również mogą być zakażone, np. zakażenie mleka może powstać w wyniku gronkowcowego zapalenia wymion. Bakterie gronkowca możemy znaleźć także w kremach, lodach lub ciastkach, dlatego należy uważać na te produkty, zwłaszcza w ciepłe dni. Objawy: wymioty, bóle brzucha, bóle głowy, obniżenie ciśnienia, zimne poty. Objawy powinny ustąpić po kilku dniach.
Leczenie objawowe polega na intensywnym nawadnianiu chorego i zastosowaniu diety.
Zatrucie jadem kiełbasianym
Choroba występuje po spożyciu pokarmu zakażonego, najczęściej do zatrucia dochodzi po spożyciu różnego rodzaju konserw, produktów wekowanych, żywności w opakowaniu. Okres wylęgania choroby wynosi od kilku godzin do 14 dni.
Objawy: nudności, bóle i zawroty głowy, wymioty, zaburzenia wzroku – utrata reakcji na światło, podwójne widzenie, suchość w jamie ustnej, chrypka, czasem nawet nagłe zatrzymanie czynności serca.
Aby zapobiec zatruciom jadem kiełbasianym musimy zwracać uwagę na jakość spożywanych konserw czy potraw wekowanych.
Zespół jelita nadwrażliwego jest najczęstszą chorobą czynnościową przewodu pokarmowego. Występuje u ponad 20 % osób dorosłych, w tym znacznie częściej u kobiet niż u mężczyzn. Największą zachorowalność obserwuje się w 30-50 roku życia. Charakteryzuje się częstymi biegunkami lub przewlekłym zaparciem, któremu towarzyszy często ból i /lub wzdęcia brzucha.
Leczenie oparte jest na leczeniu objawowym, mającym na celu usunięcie lub złagodzenie istniejących objawów chorobowych, które nie tylko są powodem dolegliwości ale w istotny sposób obniżają komfort życia. U części chorych udaje się osiągnąć wielomiesięczne lub wieloletnie remisje, tj. pełne ustąpienie objawów. Nie jest to niestety równoznaczne z wyleczeniem.
Leczenie dietetyczne: Objawy chorobowe pojawiają się często po spożyciu posiłku. Najlepszą metodą jest zapisywanie przez 1-2 tygodnie spożywanych pokarmów i objawów występujących po ich spożyciu. Ułatwia to identyfikację produktów, których należy unikać. Odpowiedni dobór składników pokarmowych może istotnie zmniejszyć częstość i nasilenie dolegliwości. Dlatego korzystna jest, w postaci zaparciowej dieta bogata w błonnik, ograniczenie spożywania tłustych pokarmów oraz wypijanie dużej ilości płynów. W postaci biegunkowej, korzystna jest natomiast dieta ubogobłonnikowa, polegająca na ograniczeniu spożycia produktów zawierających błonnik pokarmowy. Zaleca się spożywanie produktów zbożowych, takich jak pieczywo jasne, ryż biały czy makaron.
